FATİH CAMİİ HAZİRESİ: İLİM VE DEVLET
ADAMLARININ EBEDİ İSTİRAHATGÂHI
İstanbul’un tarihi kalbi sayılan Fatih Camii, yalnızca bir ibadet mekânı değil aynı zamanda Osmanlı ilim dünyasının merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Camiyi çevreleyen hazire ise Osmanlı geleneğinde önemli kişilerin defnedildiği özel mezarlık alanı anlamına geliyor. Özellikle selatin camilerinin etrafındaki bu alanlara devlet adamları, ulema, tarihçiler ve kültür dünyasının önemli isimleri defnediliyor.
Fatih Camii haziresi de yüzyıllardır bu geleneğin en önemli temsilcilerinden biri olarak biliniyor.
TARİHÇİLERİN YANINA DEFNEDİLECEK
Türk tarihçiliğinin en tanınmış isimlerinden biri olan İlber Ortaylı’nın da bu hazireye defnedilecek olması dikkat çekici bir sembol taşıyor.
Çünkü aynı hazirede Türkiye’nin ve dünyanın saygı duyduğu birçok büyük tarihçi de bulunuyor.
Bunların başında:
- Halil İnalcık – “Tarihçilerin kutbu” olarak anılan büyük Osmanlı tarihçisi
- Kemal Karpat – Osmanlı ve modern Türkiye üzerine çalışmalarıyla tanınan akademisyen
- Mehmet Genç – Osmanlı iktisat tarihinin en önemli araştırmacılarından biri
- Semavi Eyice – İstanbul ve Bizans tarihi konusunda otorite kabul edilen sanat tarihçisi
yer alıyor.
Bu nedenle birçok akademisyen, Ortaylı’nın aynı hazirede defnedilmesini “tarihçilerin tarih içinde buluşması” olarak yorumluyor.
OSMANLI AYDINLARININ MEZARLIĞI
Fatih Camii haziresi yalnızca tarihçilerin değil, Osmanlı kültür ve düşünce hayatının büyük isimlerinin de mezarlarını barındırıyor.
Hazirede bulunan önemli isimler arasında:
- Ahmet Mithat Efendi – Türk basınının kurucu isimlerinden biri
- Ahmet Cevdet Paşa – Osmanlı hukuk sisteminin temel metni olan Mecelle’nin baş müellifi
- Ali Emiri Efendi – Divânu Lügati't-Türk’ü gün yüzüne çıkaran büyük kütüphaneci
- Salih Zeki – Osmanlı’nın en önemli matematikçilerinden biri
bulunuyor.
PLEVNE KAHRAMANI DA BURADA
Hazirede bulunan önemli devlet adamlarından biri de Osmanlı askeri tarihinin en önemli isimlerinden biri olan
Osman Nuri Paşa.
1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Plevne’de gösterdiği direniş nedeniyle tarihe geçen Osman Paşa, Osmanlı askeri tarihinin en önemli komutanlarından biri olarak kabul ediliyor.
İSTANBUL’UN ESKİ BELEDİYE BAŞKANI DA HAZİREDE
Hazirede yalnızca Osmanlı dönemi isimleri değil, Cumhuriyet döneminden önemli isimler de yer alıyor.
Bunlardan biri de İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin eski başkanlarından
Kadir Topbaş.
Topbaş’ın mezarı da Fatih Camii haziresinde bulunuyor.
TARİHİN MERKEZİNDE BİR TARİHÇİ
Prof. Dr. İlber Ortaylı, Osmanlı tarihi, diplomasi tarihi ve dünya tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla Türkiye’nin en tanınan akademisyenlerinden biri oldu.
Uzun yıllar boyunca üniversitelerde ders veren Ortaylı, bir dönem
Topkapı Sarayı Müzesi müdürlüğü görevini de yürüttü.
Yazdığı kitaplar ve yaptığı televizyon programlarıyla tarih bilgisini geniş kitlelere ulaştıran Ortaylı, Türkiye’de tarih anlatımının popülerleşmesinde önemli rol oynadı.
FATİH CAMİİ HAZİRESİNDE YATAN 15 BÜYÜK İSİM
Araştırma dosyasına göre hazirede yer alan bazı önemli isimler şunlar:
- Osman Nuri Paşa
- Ahmet Cevdet Paşa
- Ahmet Mithat Efendi
- Ali Emiri Efendi
- Salih Zeki
- Halil İnalcık
- Kemal Karpat
- Mehmet Genç
- Semavi Eyice
- Kadir Topbaş
- Ahmet Selahattin Bey
- Fatma Aliye
- Haldun Taner ailesiyle bağlantılı kabirler
- Osmanlı ulemasından birçok medrese hocası
- Cumhuriyet döneminden çeşitli ilim insanları
TARİHÇİLER TARİHİN İÇİNDE BULUŞUYOR
Türk tarihçiliğinin önemli isimlerinden biri olan İlber Ortaylı’nın, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan birçok büyük düşünür ve tarihçinin bulunduğu Fatih Camii haziresine defnedilecek olması, akademi çevrelerinde tarihçilerin tarih içinde buluşması olarak yorumlanıyor.
DOSYA
İLBER ORTAYLI’NIN BİLİNMEYEN 10 YÖNÜ
Türk tarihçiliğinin en önemli isimlerinden biri olan Prof. Dr. İlber Ortaylı, kamuoyunda keskin üslubu, güçlü hafızası ve geniş tarih bilgisiyle tanınıyor. Ancak Ortaylı’nın hayatında pek bilinmeyen birçok yön de bulunuyor.
1. ÇOK DİLLİ BİR TARİHÇİ
İlber Ortaylı Türkçenin yanı sıra Almanca, Rusça, İngilizce ve İtalyanca başta olmak üzere birçok dili okuyup anlayabiliyor. Osmanlı tarihi çalışmalarında farklı arşivlere ulaşabilmesi bu dil bilgisi sayesinde mümkün oldu.
2. ÇOCUKLUĞU ANADOLU’DA GEÇTİ
1947 yılında doğan Ortaylı’nın çocukluk yılları farklı şehirlerde geçti. Ailesinin görevleri nedeniyle Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde yaşayan Ortaylı, bu dönemlerin kendisine geniş bir kültürel perspektif kazandırdığını sık sık dile getirdi.
3. MÜLKİYE GELENEĞİNDEN GELİYOR
Üniversite eğitimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde tamamlayan Ortaylı, Türkiye’nin en köklü bürokrasi ve akademi geleneği olan “Mülkiye” kültüründen yetişti.
4. DÜNYANIN ÖNEMLİ ÜNİVERSİTELERİNDE DERS VERDİ
İlber Ortaylı yalnızca Türkiye’de değil, Avrupa ve Amerika’da da çeşitli üniversitelerde dersler verdi ve akademik çalışmalar yaptı.
5. TOPKAPI SARAYI’NIN BAŞINA GEÇTİ
2005 yılında İstanbul’un en önemli tarih kurumlarından biri olan
Topkapı Sarayı Müzesi müdürlüğüne getirildi ve bu görevi 2012 yılına kadar sürdürdü.
6. TARİHİ POPÜLERLEŞTİREN İSİMLERDEN BİRİ
Televizyon programları ve konferanslarıyla tarih bilgisini akademi dışındaki geniş kitlelere ulaştıran Ortaylı, Türkiye’de tarih anlatımının popülerleşmesinde önemli rol oynadı.
7. KESKİN ÜSLUBUYLA TANINDI
Konferanslarda veya televizyon programlarında yaptığı doğrudan ve sert eleştiriler, Ortaylı’yı Türkiye’de en çok konuşulan akademisyenlerden biri haline getirdi.
8. GENİŞ BİR KÜTÜPHANEYE SAHİP
İlber Ortaylı’nın on binlerce kitaptan oluşan çok geniş bir özel kütüphaneye sahip olduğu biliniyor. Tarih araştırmalarında bu arşiv önemli bir kaynak olarak kullanıldı.
9. EN ÇOK OKUNAN TARİH KİTAPLARINDAN BAZILARINI YAZDI
Ortaylı’nın kaleme aldığı
İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek
Türklerin Tarihi
gibi eserler Türkiye’de en çok okunan tarih kitapları arasında yer aldı.
10. TARİHİ ANLATIM TARZIYLA FARK YARATTI
İlber Ortaylı akademik bilgiyi gündelik hayatla ilişkilendirerek anlatmasıyla tanındı. Bu yönü, onu yalnızca akademisyen değil aynı zamanda bir kültür anlatıcısı haline getirdi.
ARAŞTIRMA DOSYASI
FATİH CAMİİ HAZİRESİNİN BİLİNMEYEN TARİHİ
İstanbul’un en önemli tarihi merkezlerinden biri olan
Fatih Camii, yalnızca bir ibadet mekânı değil, aynı zamanda Osmanlı ilim ve devlet geleneğinin sembolik noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Caminin çevresindeki hazire ise yüzlerce yıllık bir tarihe sahip.
OSMANLI GELENEĞİNDE HAZİRE
Hazire kelimesi, cami veya tekke çevresinde bulunan özel mezarlık alanlarını ifade ediyor. Osmanlı geleneğinde bu alanlara genellikle:
devlet adamları
ulema
sanatçılar
ilim insanları
defnediliyordu.
Bu nedenle hazireler adeta birer açık hava tarih arşivi olarak kabul ediliyor.
FATİH CAMİİ NEDEN ÖNEMLİYDİ?
Fatih Camii, İstanbul’un fethinden sonra inşa edilen en önemli yapılardan biri.
Cami, Osmanlı’nın en büyük ilim merkezlerinden biri olan Fatih medreseleri ile birlikte kuruldu. Bu nedenle tarih boyunca birçok âlim ve düşünür bu bölgede yaşamış ve vefat ettiğinde caminin haziresine defnedilmiştir.
BİR TARİHÇİNİN TARİHLE BULUŞMASI
Türk tarihçiliğinin en önemli isimlerinden biri olan
İlber Ortaylı’nın da bu hazireye defnedilecek olması, akademi çevrelerinde sembolik bir anlam taşıyor.
Çünkü Ortaylı, Osmanlı ve dünya tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla Türkiye’de tarih bilincinin gelişmesine önemli katkı sağlayan isimlerden biri olarak kabul ediliyor.
Bu nedenle birçok akademisyen bu durumu “tarihçinin tarihle buluşması” olarak yorumluyor.
KAYNAK: Fikri AKYÜZ
