YAZI: EYLEM OKUMUŞ
(ORTADOĞU UZMANI VE STRATEJİST)
AZERBAYCAN’IN STRATEJİK TARAFSIZLIK POLİTİKASI VE MESAJLARI
Azerbaycan’ın Stratejik Tarafsızlığı: ABD ve İsrail’i Dolaylı Destekleme Politikası
Son dönemde Azerbaycan yönetimi, resmi açıklamalarında tarafsız bir duruş sergilediğini ifade etse de, sahadaki mesajlar ABD ve İsrail ile uyumlu bir izlenim veriyor. İran’a yönelik sert eleştiriler, sınır güvenliğiyle ilgili açıklamalar ve “terör saldırısı” tanımlamaları, Bakü’nün doğrudan çatışmaya girmeden ABD ve İsrail’in pozisyonlarını desteklediğini gösteriyor.
Bu yaklaşım Azerbaycan için üç amaca hizmet ediyor: ABD ve İsrail ile ilişkileri güçlendirmek, İran üzerinde diplomatik baskı oluşturmak ve doğrudan çatışmaya girmeden bölgesel riskleri yönetmek. Güney Azerbaycan meselesi resmi olarak diplomatik bir araç olmasa da, İran’ın kuzeybatısındaki etnik Azeri nüfus ve kamuoyuna yapılan açıklamalar Bakü’nün ABD ve İsrail ile aynı cephede konumlandığı izlenimini güçlendiriyor.
Azerbaycan, bu duruşla sahadaki güç dengesi ve diplomatik alanı lehine yönetmeyi hedefliyor. Sınır güvenliği sağlanırken diplomatik meşruiyet korunuyor ve bölgesel istikrar gözetiliyor. Ancak riskler de mevcut: Dolaylı destek algısı İran’da güvenlik endişelerini artırabilir ve diplomatik gerilime yol açabilir. Güney Azerbaycan meselesinin hassas yapısı, yanlış bir adımın bölgesel istikrarsızlığa sebep olmasına neden olabilir. Bu nedenle Bakü, sahadaki etkilerini dikkatle yönetmek zorunda.
AZERBAYCAN’IN ÜÇ OLASI STRATEJİK SENARYOSU
Azerbaycan’ın stratejisi üç olası senaryo üzerinden değerlendirilebilir. Birinci ve en olası senaryoda Bakü, temkinli tarafsızlık ve diplomasi politikası izler; sınır güvenliğini sağlar, sahada çatışmaya girmez ve ABD-İsrail ile koordinasyonu sınırlı tutar. İkinci senaryoda aktif caydırıcılık öne çıkar; sınır birlikleri ve hava savunması güçlendirilir, ABD ve İsrail ile iş birliği artırılır, sahada mesaj verilir ve İran üzerinde baskı uygulanır. Bu senaryo orta risklidir; yanlış adım sınır çatışması veya diplomatik kriz yaratabilir. Üçüncü senaryoda yüksek riskli bir strateji benimsenir; Bakü, Güney Azerbaycan meselesini diplomatik ve istihbari araç olarak kullanabilir ve ABD-İsrail operasyonlarıyla uyumlu hareket ederek İran’ı zayıflatabilir. Bu kısa vadeli kazanım sağlar, ancak yanlış hesaplama doğrudan çatışma ve bölgesel istikrarsızlık riski doğurur.
TEMKİNLİ TARAFSIZLIK STRATEJİSİ VE BÖLGESEL DENGE ARAYIŞI
Genel olarak Azerbaycan, temkinli tarafsızlık ve diplomasi politikası üzerinde yoğunlaşıyor. Bu yaklaşım, sınır güvenliğini ve diplomatik meşruiyeti korurken, ABD ve İsrail ile ilişkileri stratejik avantaj için kullanmayı mümkün kılıyor ve Güney Azerbaycan meselesini çatışma unsuru hâline getirmiyor. Bakü, sahadaki etkilerini dikkatle yöneterek bölgesel istikrarı ve kendi çıkarlarını öncelikli olarak korumaya devam ediyor.
ETİKETLER:
#Azerbaycan
#İran
#ABD
#İsrail
#GüneyAzerbaycan
#Ortadoğu
#Jeopolitik
#Güvenlik
#Diplomasi
#Strateji
