YAZI: EYLEM OKUMUŞ
(GAZETECİ-ORTADOĞU UZMANI
VE STRATEJİST)
GENEL TABLO: KONTROLLÜ
GERİLİM, ARTAN BASKI
Mevcut gerilim düzeyi dikkate alındığında ortaya çıkan tablo, doğrudan ve geniş çaplı bir savaştan çok, kontrollü ama giderek sertleşen bir güç mücadelesine işaret ediyor. Taraflar, açık bir cephe savaşına girmekten kaçınırken, askerî ve stratejik baskıyı artıran hamleler öne çıkıyor. ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer ve askerî kapasitesini sınırlamaya yönelik baskısı sürerken, Tahran buna geniş ölçekli bir karşılık vermek yerine daha parçalı ve yayılmış bir tepki modeli izliyor. Körfez’de tanker güvenliği üzerinden verilen mesajlar, Irak ve Suriye hattındaki üsler etrafında artan risk ve bölgedeki silahlı yapıların hareketliliği, gerilimin sahaya yansıyan başlıca unsurları arasında yer alıyor. Atılan adımlar, belirli bir eşiğin henüz aşılmadığını gösteriyor.
ENERJİ HATTI: HÜRMÜZ
BOĞAZI’NDAKİ KIRILGAN DENGE
Gerilimin en hassas noktası enerji hattı olmayı sürdürüyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışı, tarafların doğrudan hedef almaktan kaçındığı ancak sürekli baskı unsuru olarak kullandığı bir alan. İran’ın bu hattı tamamen kapatması, kendi ekonomisi açısından ağır sonuçlar doğuracağı için daha çok geçişleri zorlaştıran ve risk algısını yükselten hamleler dikkat çekiyor. ABD ise deniz gücüyle bu geçişin devamlılığını sağlamaya çalışıyor. Ortaya çıkan tablo, petrol fiyatlarında dalgalanma ve küresel piyasalarda tedirginlik şeklinde kendini gösteriyor.
OLASI TIRMANMA SENARYOSU:
DÜŞÜK AMA RİSKLİ İHTİMAL
Daha geniş çaplı bir çatışma ihtimali tamamen ortadan kalkmış değil, ancak düşük bir olasılık olarak duruyor. Böyle bir noktaya gelinmesi, taraflardan birinin doğrudan ve büyük ölçekli bir saldırıyı göze almasına bağlı. İran’ın füze kapasitesini devreye sokması, İsrail’in doğrudan hedef hâline gelmesi ve bölgedeki birçok aktörün zincirleme şekilde sürece dâhil olması kaçınılmaz hâle gelir. Böyle bir tırmanmanın maliyeti, hem askerî hem ekonomik açıdan son derece ağır olacağı için mevcut dengede bu eşikten özellikle uzak duruluyor.
SONUÇ: UZUN SOLUKLU
YIPRATMA STRATEJİSİ
Sahadaki genel görünüm, ani ve büyük bir kopuştan ziyade gerilimin kontrollü biçimde yükseldiğini gösteriyor. Açık savaş söylemleri zaman zaman gündeme gelse de fiilî hamleler daha çok baskı kurma, alan daraltma ve karşı tarafı yıpratma üzerine kuruluyor. Büyük ölçekli işgal ve doğrudan kontrol iddiaları ise mevcut askerî ve siyasi gerçeklikle örtüşmeyen, belirsizlik ortamında büyüyen yorumlar olarak öne çıkıyor. Keskin gerçek şu: Bu bir işgal savaşı değil, sabır ve yıpratma üzerine kurulu uzun bir güç mücadelesi.
ETİKETLER:
ABD, İran, Ortadoğu, Hürmüz Boğazı, enerji güvenliği, jeopolitik, küresel piyasalar, askerî strateji, İsrail, bölgesel gerilim
