YAZI: EYLEM OKUMUŞ
(ORTADOĞU UZMANI VE STRATEJİST)
İran’dan gelen doğalgazın tamamen kesilmesi değil, ciddi biçimde düşmesi bile Türkiye için teknik bir mesele değildir. Doğrudan ekonomiye dokunur. Akış zayıfladığı anda zincir harekete geçer; üretimden elektriğe, oradan fiyatlara kadar uzanır. Türkiye gazsız kalmaz ama maliyet yükselir, denge bozulur.
İLK DARBE SANAYİYE GELİR
İlk darbe sanayiye gelir. Arz daraldığında öncelik değişmez: haneler korunur, yük üretime biner. Organize sanayi bölgelerinde kapasite düşer, bazı tesisler yavaşlar, bazıları durur. Demir-çelik, cam, seramik, gübre ve tekstil gibi alanlar bu durumdan doğrudan etkilenir. Üretim gerileyince ihracat zayıflar, iç piyasada mal azalır. Sıkışma burada başlar.
İKİNCİ ETKİ ELEKTRİKTE GÖRÜLÜR
İkinci etki elektrikte görülür. Doğalgaz santralleri tam kapasite çalışamaz. Açığı kapatmak için daha pahalı kaynaklara yönelinir. Bu da maliyetleri yukarı çeker. Artış yalnızca konut faturalarında kalmaz; üreticiye yansır, oradan da piyasaya yayılır.
EN NET SONUÇ HAYAT PAHALILIĞIDIR
En net sonuç hayat pahalılığıdır. Enerji maliyeti yükseldikçe üretim ve taşımacılık pahalanır. Bu durum kısa sürede pazara yansır. Gıda başta olmak üzere birçok kalemde fiyatlar yukarı gider. Yani gazdaki düşüş, doğrudan mutfağa dokunur.
Türkiye tamamen savunmasız değil. Rusya ve Azerbaycan hattı devrededir. LNG ile dışarıdan tedarik sağlanır. Ancak burada kritik nokta maliyettir. Alternatif bulunur ama daha pahalı olur. Sistem işler, yük artar.
Uygulanan yöntem nettir: haneleri koru, üretimi kıs, farkı fiyatlara yansıt. Bu yaklaşım düzeni ayakta tutar; ancak büyümeyi yavaşlatır, enflasyonu artırır.
Sonuç açık: İran gazı kesmese bile azaltması Türkiye’yi sarsar. Hayat durmaz ama zorlaşır. Üretim bitmez ama hız kaybeder. Asıl mesele gazın gelip gelmemesi değil, hangi bedelle temin edildiğidir.
ETİKETLER:
#enerji #doğalgaz #Türkiye #ekonomi #enflasyon #sanayi #elektrik #LNG #kriz #EylemOkumuş
